[00:00:00] INTRO: Entr'Nous. Entr'Nous de podcast. [00:00:08] Olivier Mageren: Hallo Olivier. [00:00:09] Olivier de Voghel: Hoi Olivier. We zijn onder Oliviers. [00:00:12] Olivier Mageren: Precies, dat is leuk. Welkom bij deze podcast. Niet erg logisch. [00:00:16] Olivier de Voghel: Dank je. [00:00:17] Olivier Mageren: Bedankt voor je aanwezigheid. [00:00:18] Olivier de Voghel: Met plezier. [00:00:18] Olivier Mageren: Om te beginnen, heel simpel, vertel eens, hoeveel kinderen heb je? [00:00:22] Olivier de Voghel: Ik heb drie kinderen, Olivier: Charline, Gaspard en Lucie. Inmiddels zijn ze volwassen, twee van hen zijn intussen zelf ook al ouder geworden, voilà. [00:00:30] Olivier Mageren: Dus vader en grootvader. [00:00:32] Olivier de Voghel: Ja. Ja, ik merk dat het me emotioneert als ik het zeg. Ja, ja, dat is iets wat me heel erg nauw aan het hart ligt, dat hoofdstuk van mijn leven, ja. [00:00:39] Olivier Mageren: En het is grappig, want we kennen elkaar pas sinds kort (Olivier de Voghel: Hm), en het is leuk om elkaar te leren kennen, we zijn bijna dorpsgenoten. (Olivier de Voghel: Ja. Ja, ja) En ik ben echt benieuwd naar wat ik allemaal ga ontdekken. [00:00:50] Olivier de Voghel: Ik ook, ik heb niets voorbereid, dat is prima zo. [00:00:55] Olivier Mageren: Ja. Ik hou van spontane (Olivier de Voghel: Ja) en natuurlijke gesprekken (Olivier de Voghel: Ja, ja). En het is helemaal niet academisch, het is gewoon rustig gaan zitten, kletsen en dat dan aanbieden. [00:01:02] Olivier de Voghel: Ja. Om daar nog wat aan toe te voegen, denk ik dat er op die manier soms verrassende dingen kunnen ontstaan voor iedereen, en ik hou uiteindelijk erg van het idee van improvisatie, en om te laten ontstaan wat er moet ontstaan, voilà. [00:01:15] Olivier Mageren: Ik wens alle luisteraars toe dat ze zich laten meevoeren door de verrassing, de spontaniteit, datgene wat van nature naar boven komt. Kijk, onze intentie is gewoon om iets te delen, om elkaar te ontdekken. En dan dit onderwerp, Patrescence, een beetje uit te diepen. En de eerste vraag, nou ja, voor we beginnen, zou je jezelf kunnen voorstellen? [00:01:36] Olivier de Voghel: Ja. Mijn naam is Olivier de Voghel, misschien begin ik met mijn relatie tot de wereld een beetje te beschrijven aan de hand van mijn beroep. Ik heb een dubbele professionele activiteit: ik ben al 35 jaar boomverzorger en -klimmer, en daarnaast kinesitherapeut en fasciatherapeut. Het verband tussen beide is dat ik 30 jaar geleden een val heb gemaakt, en dat heeft me in staat gesteld om echt een belichaming te onderzoeken van mijn studie kinesitherapie en alle theoretische dingen die ik had geleerd. Door middel van een revalidatie die ik zelf heb gedaan, waarbij ik een operatie weigerde, en door een heel protocol te ontwikkelen, een manier van zijn en een vakkennis rond de beweging die geneest, voilà. Kinesitherapeut, boomverzorger-klimmer, en in mijn vrije tijd zing ik ook: polyfone zang, liturgische zang, helende klanken. En omdat ik met mijn professionele activiteit de boomtoppen verken, is er ook een heel deel van mijn leven waarin ik apneuduiker was, waarbij ik de zeebodem ging verkennen. Dat is mooi, want het laat mijn levenslust zien; het zijn gebieden die nogal van elkaar verschillen. En mijn interesse is eigenlijk om echt, ik zou bijna willen zeggen, de omgeving te bestuderen waarin ik ben verschenen, die bestaat uit prachtige bomen, en de zee is nooit erg ver weg, en ik ben heel graag in contact met de vrije natuur. Voilà. [00:02:50] Olivier Mageren: Dank je. En we nemen deze podcast juist op (Olivier de Voghel: Ja) in de tuin [00:02:53] Olivier de Voghel: Ja, precies. Met de merel, met de tjiftjaf, met de vink, ja, er is hier een mooie populatie, het is heel aangenaam. [00:03:02] Olivier Mageren: We worden vergezeld door de natuur (Olivier de Voghel: Ja) en met dank aan deze bomen. Ons publiek bestaat uit bomen, er staan er hier heel veel om ons heen (Olivier de Voghel: Ja, ja). Hele, hele mooie. [00:03:09] Olivier de Voghel: Hallo, hallo, bedankt, bedankt dat je er bent. [00:03:11] Olivier Mageren: We staan in het midden van een cirkel van bomen met een diameter van 18 meter, prachtige bomen. Het is prachtig, je voelt je hier echt in een kleine plantaardige kathedraal zo. [00:03:19] Olivier de Voghel: Ja, precies, ja. Met een mooie aanwezigheid. [00:03:21] Olivier Mageren: Om dit onderwerp van de patrescentie, interview na interview, wat verder uit te diepen en ons af te vragen: 'Zeg, Olivier, wat roept het bij jou op dat we het voor moeders bijvoorbeeld hebben over zwangerschap, bevalling, borstvoeding bijvoorbeeld. Maar de vader maakt dat niet mee, hij heeft daarentegen zijn eigen proces, hij is niet van de ene op de andere dag vader, er is, het is een weg die hij aflegt.' Heb je in jouw verhaal een vorm van draagtijd, een klik, een geboorte of ontdekkingen ervaren? [00:03:50] Olivier de Voghel: Het antwoord is ja hoor, maar het is een lange weg, het is echt een lange weg. En we moeten al opmerken dat het een weg is die onbegeleid is. Dit zijn dingen die je niet leert, en het zijn dingen die niet eens worden voorgeschreven door een specifieke anatomische configuratie. Als we teruggaan naar de basis, nou, de moeder, de vrouw, die is uitgerust met een baarmoeder, ze is uitgerust met een paar borsten, wat het basisgereedschap is om kinderen op de wereld te zetten, om hen te dragen. Om hen te dragen, om hen te voelen groeien door de bewegingen van de foetus. En in feite worden kinderen uit henzelf geboren, en elk kind wordt geboren uit, tja het is nogal wat om te zeggen maar uit zijn moeder, maar er is een vorm van verbondenheid tussen het toekomstige kind en zijn moeder die mij altijd diep geraakt heeft. En daarna is het zorgen voor de allereerste, de allereerste veilige omgeving door te voeden, eigenlijk dankzij wat de natuur ter beschikking stelt, wat absoluut, absoluut prachtig is. Ik ben nog altijd ontroerd als ik, nu heb ik mijn schoondochters en mijn dochter, althans mijn schoondochter en mijn dochter die borstvoeding geven. Het is zo mooi, dat gebaar van een kind in je armen houden en de blik tussen de moeder en het kind, en die melk die rijkelijk stroomt, dat is van een grote schoonheid, tja. Dus er is iets vanzelfsprekends bij moeders, wil ik maar zeggen, en er is iets niet-vanzelfsprekends bij vaders. Als vaders zijn we getuige van iets dat zich geleidelijk voltrekt. We kunnen van buitenaf de buik zien van de vrouw van wie we houden die vorm krijgt, en in feite haar hele lichaam. Het hele lichaam wordt ronder, de rondingen worden duidelijker. Het is een signaal, louter een krachtig signaal, een signaal dat zowel gepaard gaat met vreugde als met bezorgdheid. De vreugde, we begrijpen heel goed wat dat betekent: het voelen van onze mannelijke kracht die het mogelijk maakt om het leven in stand te houden en die het leven in staat stelt zich voort te zetten. Maar de bezorgdheid is: "Wat moet ik doen als het kind er eenmaal is? Wie zal ik zijn? Welke plek zal ik innemen?". In die zin dat er een plek is tussen de moeder en het kind, zoals ik net al zei, die vanzelfsprekend is, die is vanzelfsprekend, die wordt gedicteerd door de anatomische configuratie van de dingen. Maar de plek van de vader is een plek die actief moet worden ingenomen. De plek van de vader moet eigenlijk het resultaat zijn van een opbouw. Helemaal niet iets wat onmiddellijk is en intuïtief is verworven, voilà. Wat mij betreft, als ik terugkijk op mijn eigen ervaring, was het eigenlijk moeilijk. In mijn eerste jaren als vader moest ik echt een band opbouwen met mijn eerste kind, met Charline, dat kostte tijd, in ieder geval zeker een jaar. Ik keek naar dit kleine wezentje dat ik niet goed begreep, ik had niet echt de sleutels om met haar in contact te komen. Haar moeder wist meteen wat ze nodig had en ik kon alleen maar zeggen: "O ja, oké, prima", maar dat is iets dat een... Ik bedoel, de patrescentie, zoals je die mooie term noemt, is een weg die dag na dag, uur na uur, bijna minuut na minuut wordt opgebouwd. Het vraagt tijd, het vraagt aandacht, het vraagt waakzaamheid, het vraagt luistervaardigheid en het vraagt aanwezigheid. Ik had het er onlangs nog over met de moeder van mijn kinderen. Nog niet zo lang geleden; ik was eigenlijk veel afwezig toen ik een heel jonge vader was, dat was altijd om goede redenen: beroepsdeformatie, maar ook voor de ontspanning. Ik heb in die tijd veel paraglidingcursussen gedaan en ik was vrij vaak weg, en ik denk dat ik die 'vlucht', tussen aanhalingstekens, moet zien als een vorm van erkenning van mijn onvermogen om zomaar, direct vader te zijn. Ik had echt de behoefte om mezelf te voeden, misschien ergens anders, op een andere manier, ik voelde me erg onbeholpen als jonge vader. Mijn referentiekader is mijn eigen vader, die zelf een schitterend afwezige vader was, met andere woorden, die uitblonk door afwezigheid. Grootvaders nooit gekend, geen van beiden, dus er was eigenlijk een gebrek aan referentiepunten. We kennen de woordspeling van Guy Corneau: vader. Referentiepunten. Het was voor mij een ingewikkelde start. Omdat de anatomie niet meteen een duidelijke weg aanwijst, zo duidelijk als voor de moeder, behalve dan misschien dat wij mannen een lagere stem hebben, een meer ontwikkeld strottenhoofd, we zien allemaal onze adamsappel. Het is een secundair geslachtskenmerk, maar daardoor kom ik op iets interessants: het gesproken woord, de taal, de communicatie. En misschien is dat wel een eerste aanzet. We herinneren ons dat kinderen de achternaam van hun vader erven. Er zit iets in de aanwezigheid van de vader dat te maken heeft met het benoemen. Kijk, ik heb mijn familienaam doorgegeven aan mijn kinderen. We hebben samen een voornaam gekozen, en heel vaak is het de vader die naar het gemeentehuis gaat om het kind aan te geven. En dat is eigenlijk helemaal geen onbeduidende handeling, het verloopt via het woord, via de stem. Ik erken en doe aangifte van de geboorte van mijn kind, dat is een belangrijk moment, misschien is dat wel de start van een vorm van toe-eigening, om mezelf te zeggen: "Ah ja, ik ben inderdaad naar het gemeentehuis gegaan, ik heb een uittreksel uit de geboorteakte, het is mijn naam die erop staat, mijn familienaam, mijn achternaam", en tja, daar kan misschien iets beginnen. De patrescentie neemt echt jaren, jaren, jaren in beslag. En voor mij was het belangrijkste om toegangswegen te vinden om mijn wereld te laten kruisen met de wereld van mijn kinderen, of van mijn kind, de een na de ander. Want het gezin is er, maar ook de relatie met elk individueel kind is belangrijk. Als ik weer uitga van mijn eigen ervaring, was het eerste wat veel voor mij betekende de massage. Ik zei aan het begin van dit interview dat ik kinesitherapeut ben, ik heb toch wel een vrij ontwikkelde relatie met het lichaam. En dat was eigenlijk een manier om in contact te komen met mijn kinderen. Ik deed het bij de drie kinderen, bij mijn drie kinderen, en meteen na thuiskomst uit de kraamkliniek: hen in hun blootje leggen, hen op mijn dijen leggen en hen masseren, hen aanraken. En met mijn handen hun lichaam ontdekken, de oneindige zachtheid van een kinderhuid ontdekken, hun kwetsbaarheid onder mijn vingers ontdekken – vooral niet te hard drukken, bang om iets te breken omdat zo'n klein kinderlichaampje zo ontzettend kwetsbaar is. Kijk, dat was misschien mijn tweede toegangspunt na de aangifte bij de gemeente: de aanraking opzoeken met elk van mijn kinderen, en dat is zo gebleven tot ze volwassen waren. Zelfs als volwassenen kwamen mijn kinderen naar me toe: "Oh papa, wil je me alsjeblieft masseren?", zoiets. Om maar te zeggen dat dit echt een manier was om de relatie op te bouwen. Een andere manier waarop ik de relatie met mijn kinderen heb opgebouwd, was door voor hen te zingen, door slaapliedjes voor hen te zingen. En ik merkte al vrij snel dat er een herkenning was van de stem, van mijn stem, and ik zong al toen ze in de baarmoeder zaten, in hun waterwereld, omdat we weten dat het gehoor het eerste zintuig is dat zich ontwikkelt, ik geloof al na anderhalve maand, als ik me niet vergis, tussen anderhalve maand en drie maanden van de ontwikkeling van de foetus. Dat is echt heel, heel, heel, heel vroeg, en de hele hersenen ontwikkelen zich rond het gehoor, voilà. Ik vond het ook belangrijk om mijn aanwezigheid ergens kenbaar te maken door de tijd te nemen om te zingen, door muziek in huis te draaien, dat vond ik belangrijk. Het tweede was dus het zingen en de stem. En het derde wat me misschien heeft geholpen om op weg te blijven als vader, toen de kinderen wat groter werden, was verhalen vertellen, zoiets. Hierdoor was er toen mijn kinderen heel jong waren een dagelijks ritueel bij het naar bed gaan: de massage, het zingen en het verhaaltje. En ik geloof dat ik door die drie dingen echt iets heb voelen groeien. En dat heeft me geholpen om een vaderlijke identiteit op te bouwen bij mijn kinderen, zodat ze naar me toe renden als ik thuiskwam en in mijn armen sprongen, enzovoort. Kijk, er is ook iets belangrijks wat niet mag worden verwaarloosd, en dat is biologisch, en zelfs archaïsch. Een vader, omdat hij het kind niet heeft voelen bewegen, omdat hij het kind niet in zich heeft voelen groeien, zal bij de geboorte en in de dagen daarna gaan zoeken naar een gelijkenis. Lijkt dit kind op mij? Het is een dwaze vraag, maar wel een uiterst legitieme vraag, en het is duidelijk dat dit centraal staat. En er zijn onderzoeken gedaan die aantonen dat kinderen, tussen aanhalingstekens, moeite doen – ik denk bijvoorbeeld aan epigenetica – ze doen moeite om op hun vader te lijken en hem te laten merken: "Jij bent mijn vader en ik heb jouw bescherming nodig", nou, dat is iets heel biologisch, heel archaïsch, maar de gelijkenis is ook een ankerpunt en een aanknopingspunt. Ik heb het over de fysionomie. En grootmoeders zijn niet zuinig met uitroepen, ze halen er zelfs foto's bij: "Ah, maar het is sprekend zijn vader, kijk maar!", zoiets. Die gelijkenis was voor mij ook heel fundamenteel. En daarnaast heb ik veel geluk gehad. Er is ook een dimensie: opvoeding is een term die tegelijkertijd alles en niets zegt. Ik heb het geluk dat ik, ik zal de term mentorschap gebruiken bij mijn zoon, mijn zoon toonde al heel vroeg nieuwsgierigheid en een levendige belangstelling voor mijn beroep als boomverzorger, houtbewerking, hout zagen en dat alles. En hij moet een jaar of vier, vierenhalf zijn geweest toen hij voor het eerst met mij meeging naar een klus. Daar hoort een verhaal bij, dat vertel ik straks misschien wel. En toen kwam hij, hij begon met een klus van twee uur toen hij vier was, die kleine uk zat nog op de kleuterschool. Daarna kwam hij steeds regelmatiger met mij meewerken, en zijn hele adolescentie hebben we eigenlijk samen doorgebracht, maar dan rond het werk, voilà. Wat heel anders is dan recht tegenover elkaar staan in een imagoconflikt of een conflict over wat een vader van zijn zoon eist. We kennen dat allemaal, en Gaspar en ik, mijn zoon en ik, hebben daar eigenlijk doorheen geleefd. Zijn hele kindertijd, adolescentie en jonge volwassenheid door te werken, door elkaar te ontmoeten op het werk, rond de bomen. En daardoor is mijn zoon nu 29 jaar en hebben we een uiterst sterke, uiterst vreedzame relatie. We werken nu al tien jaar samen, we hebben nog nooit een onvertogen woord gewisseld, er is een groot wederzijds respect en een grote wederzijdse waardering. Ik vertel dit verhaal graag omdat we allemaal weten dat in veel gezinnen de relatie tussen vader en zoon, en tussen haakjes ook tussen moeder en dochter, vaak conflictueus of moeilijk is, tja. Ik geloof dat het een mooi verhaal is van geleidelijke hechting, via een beroep, via een activiteit. Ik heb mijn zoon nooit aangemoedigd om hetzelfde beroep te kiezen als ik, hij vroeg zelf toen hij klaar was met de middelbare school: "Papa, mag ik met jou samenwerken?". Het antwoord was meteen ja, maar je moet daarachter lezen: de vader kan ook een mentor zijn, kan ook een gezel zijn in de nobele betekenis van het woord voor zijn kinderen, en misschien in het bijzonder voor zijn zonen, in plaats van zich op het pad van conflict of strijd te begeven, voilà. Ja, dat is een beetje door elkaar wat me heeft geholpen om te leren vader te worden, het zijn al die dingen. [00:14:31] Olivier Mageren: Ja, het is prachtig toen je zei: creëren, bouwen, en je zei ook een plek uitgraven en je sprak over het naar bed brengen als het uitgraven van de rivierbedding ook (Olivier de Voghel: Ja, ja), toen je sprak over het zingen, de massage, het verhaaltje, er is echt iets dat, stap voor stap, we zien het dagelijks niet, maar eigenlijk, omdat we het herhalen, een beetje zoals erosie, nou ja, de ci..., de meanders en zo. Nou ja, de rivier is er, het water stroomt, het leven is water en ik kreeg dit beeld in mijn hoofd toen je sprak over het uitgraven van die plek, die rivierbedding. [00:14:58] Olivier de Voghel: Ja, dat is een mooi beeld. [00:15:00] Olivier Mageren: Maar ja, druppel voor druppel, zeg maar. Misschien dat de borstvoeding op dat niveau in de eerste maanden niet bestaat uit fysieke melk, maar uit een druppeltje liefde, een dagelijks of in ieder geval regelmatig ritueel bij zijn kinderen, zodat die plek zich, zich beetje bij beetje uitgraaft. [00:15:14] Olivier de Voghel: Ja. [00:15:15] Olivier de Voghel: Precies. Precies, ja. En ik vind je beeld heel mooi, want we weten dat erosie tijd kost, tijd kost. En op de schaal van ons leven kost vader worden tijd. Het is niet zomaar gewonnen, of het is niet gewonnen bij de eerste overwinning, de eerste keer dat het kind papa zegt of nee... Het begint daar, en ik denk dat het nooit voorbij is tot, nou ja, tot de dood. Er is nog een hele weg te gaan. Ik heb onlangs ontdekt, aangezien we het erover hadden dat ik grootvader ben, dat er nog een overgang is. Mijn dochter en mijn zoon worden op hun beurt moeder en vader. Ik heb hen nooit zo gekend. En ik zie ze, en ik observeer ze, en ik observeer ze van een afstandje, en ik zie ze hun eigen zoektocht uitvoeren. Ik zie ze hun eigen spoor trekken als vader en moeder, en dat is oneindig ontroerend. En misschien blijft het ook mijn visie op het vaderschap voeden, door te zien wat mijn kinderen ermee doen. Mijn visie op het vaderschap, en ook op het moederschap, aangezien ik een zoon en een dochter heb die sinds drie jaar ouders zijn, voor de eerste. Ja, en het kost tijd, en het kost tijd, en met het verstrijken van de tijd is het eigenlijk in voortdurende verandering, het is als een wolkenhemel, niets staat vast, het verandert onophoudelijk, onophoudelijk, onophoudelijk. [00:16:30] Olivier Mageren: Weet je, ik ben seksuoloog en het is grappig, het schoot me te binnen, het is misschien, het is gewoon een beeld waarbij ik dacht: "Het is waar dat de mannelijke vruchtbaarheid, zodra die geactiveerd is in de puberteit, voor het hele leven is tot het einde". En eigenlijk is het een beetje dat druppelen waarbij, als we vruchtbaar zijn, er iets permanent is, maar dat aanwezigheid vraagt, aandacht, en ook het bewustzijn van de dingen die we doen. Wat geven we uiteindelijk door via onze daden en onze gedachten? En dat kleine druppelen, ik vind dat heel mooi, die zachte aandacht omdat... Enfin, ik vond het heerlijk om te horen toen je zei dat je je kinderen observeert terwijl ze hun eigen, hun eigen onderzoek doen, en op hun eigen manier hun eigen vore trekken eigenlijk, als ouder, en om er te zijn, te observeren en niet te beweren het voor hen te weten, en om te zijn... [00:17:12] Olivier de Voghel: Precies, precies. Er is niets dat een kind meer irriteert dan een ouder die zegt: "Maar kom op, doe dat toch niet zo!". Maar het is zijn of haar stijl, en ik accepteer eigenlijk dat die stijl anders is dan de mijne. En ik vraag me altijd af: "Goh, wat voegt hij toe? Wat voegt hij toe in zijn dimensie als vader? Wat voegt zij toe in haar dimensie als moeder ten opzichte van wat hij of zij van zijn of haar eigen moeder of vader heeft gekregen?". Het is eigenlijk heel interessant om dat te zien, en we weten dat de weg van een kind erin bestaat om zich in een veilige omgeving te bevinden tijdens de vroege jeugd, de vroege kindertijd, de latere kindertijd en de adolescentie. Maar het is bovenal zijn eigen weg te banen, zijn eigen route. En om enerzijds openlijk en aan de hele wereld zijn identiteit te kunnen uiten, maar ook zijn talenten, die zeker anders zullen zijn dan die van de ouders. En ja, als vader ben ik daar altijd getuige van geweest en heb ik dat aangemoedigd. En ik heb de verschillen altijd geaccepteerd, ja, ik herinner me het moment waarop mijn oudste dochter, mijn beide dochters doen aan paardrijden. Er was een enorm moment in mijn leven als vader toen mijn dochter thuiskwam met een woord dat ik niet kende. Tot dan toe was ik degene die haar alles leerde, en vanaf dat moment – ze moet een jaar of elf zijn geweest – leerde zij mij iets, het was het woord halster, ik wist niet wat een halster was, maar wat is dat, Charline, een halster? Echt, een halster, leg me dat eens uit. Heel trots zei ze: "Maar kijk, dat is het". En dat was het uitgangspunt, mijn kinderen destijds, onze kinderen, komen thuis met dingen die inherent zijn aan hun leven, hun passies, hun verlangens, hun ambities. En wij als ouders zijn er alleen maar om dat te verwelkomen, hen te sterken in hun ontdekking en hen aan te moedigen om door te gaan. Kijk, dat is ook de rol van de vader: niet alleen zorgen voor basisveiligheid, maar ook het ontplooien van de ziel aanmoedigen en hem stimuleren om zijn weg te gaan, de ladder te beklimmen en te voorkomen dat hij valt, ja, natuurlijk, maar vooral zijn eigen weg te vinden, zijn eigen leven, zijn eigen ontplooiing. Ja. [00:19:08] Olivier Mageren: Dat schoot me te binnen toen ik naar je luisterde, net voordat je het aankaartte: vroeg je je af... we hebben het over de fysieke bevalling, maar ook de geboorte van wie het kind intrinsiek is, zijn geest, zijn ziel, zijn identiteit, oftewel dat hij ons eigenlijk niet is. Hij is een vrij, onafhankelijk wezen, dat natuurlijk behoefte heeft om zich in heel wat ruimtes te voeden, en wij maken deel uit van de bronnen van het kind, maar we zijn niet de enige. Om te bedenken dat er een soort geboorte plaatsvindt, zie je daarin een specifieke rol voor de vader of in de patrescentie, in dat... In wat ons raakt als, jij als vader bijvoorbeeld, in het begeleiden van het tevoorschijn komen van de ziel, en intrinsiek van wie je kind is. [00:19:41] Olivier de Voghel: Heb je het over het moment van de bevalling? [00:19:43] Olivier Mageren: Nee, juist in de adolescentie, enfin vanaf bijvoorbeeld elf jaar, weet je wel... (Olivier de Voghel: Ja). Dat moment waarop ze in feite steeds meer aspiraties, verlangens hebben (Olivier de Voghel: Ja). Het is waar, zoals je in het begin al zei, ja, we weten heel veel, dus waarom de zon, waarom de dieren, de hond blaft, kortom al die kleine dingen, en dan op een gegeven moment, ja, komen zij terug met een heleboel kennis die wij helemaal niet hebben. En er ontstaat dus een totaal andere weg, en hun vertrouwen, heb je een betrokkenheid gevoeld, een uitdaging of een... van je rol als vader, omdat die op dat moment verandert? [00:20:09] Olivier de Voghel: Ja, dat veronderstelt iets, namelijk dat ik zelf op mijn gemak was met mijn eigen adolescentie en mijn eigen kindertijd, wat absoluut helemaal niet het geval was, voilà. En ik zou hier een interessant concept willen introduceren, namelijk dat het vaderschap een tweede kans is om de wereld van de kindertijd te doorlopen. Het is een tweede kans om de wereld van de adolescentie te doorlopen. En waarom is het een tweede kans? Omdat het misschien de gelegenheid zal zijn om mijn wonden op te sommen, om het gemis dat ik heb ervaren op te sommen, en ervoor te zorgen dat dat van mijn kinderen niet hetzelfde zal zijn. En dat ik aanwezig kan zijn waar mijn eigen ouders afwezig waren, waar mijn eigen vader afwezig was, dat ik op die plek aanwezig kan zijn voor mijn kinderen. Voilà, dat is misschien iets vanzelfsprekends, maar belangrijk om te zeggen. En ja, het doorlopen van de levensfasen is een voortdurende transformatie, een voortdurend worden. Ik heb vastgesteld dat, precies het tegenovergestelde van mij, mijn kinderen uiterst sociale wezens waren, bijvoorbeeld via de jeugdbeweging, via hun uitstapjes, met vrienden. Nachtclubs, een plek waar ik een afschuw van heb, maar goed, mijn kinderen wilden erheen, ze zijn gegaan, en dat is waar ouders een uiterst strikt kader en grenzen stellen om, altijd met het idee hun kinderen te beschermen, maar... Voilà, er is echt dat aspect van begeleiden en altijd permanent een kader stellen. Het geeft een kind een gevoel van veiligheid om een "nee" te krijgen. Ik zou bijna zeggen evenzeer als dat het bevredigend is om een "ja" te krijgen wanneer er een vraag is om een activiteit te doen, om ergens naartoe te gaan, om... Voilà, en ik geloof dat het kader dat we stellen als ouder of als vader, het equivalent is van de cocon rond de pop. We weten heel goed dat die cocon onmisbaar is voor de ontwikkeling van de pop. Als een goedgezind wezen met een schaar komt om de cocon open te knippen, om te zeggen: "Oh, we gaan dit arme wezentje bevrijden dat probeert naar buiten te komen". De toekomstige vlinder zal op de grond vallen en onmiddellijk worden opgegeten, hij zal niet kunnen vliegen. In feite zorgt de cocon ervoor dat de vleugels en de minuscule spieren van de vleugels zich kunnen ontwikkelen; door zich af te zetten tegen de wand van de cocon, ontwikkelt de pop zich. Door zich af te zetten tegen de wanden van de door de ouders gestelde grenzen, ontwikkelen kinderen zich in feite ook, ze vinden een weg binnenin zichzelf. Dat zal hen een besef vormen van: "Oké, dat doe je niet, en daar schuilt een gevaar achter, dat begrijp ik. Maar dit, kan dat wel? Nou oké, dan ga ik ervoor". Voilà, en van frustratie is nog nooit iemand doodgegaan, en frustratie is waarschijnlijk ook een belangrijke overgangsfase. En mij als vader deed het soms pijn aan het hart om "nee" te zeggen en de teleurstelling van mijn kinderen te voelen, maar tegelijkertijd met hun moeder – en dat is iets wat we heel goed hebben gedaan in ons leven als ouders, ook al zijn we op een gegeven moment gescheiden – hadden we altijd dezelfde gedragslijn. En als een kind aan de ene ouder vraagt en die zegt "nee", en het kind gaat dan naar de andere om dezelfde vraag te stellen in de hoop een "ja" te krijgen, nou, dan is het ofwel een "nee", of we bellen op z'n minst de andere ouder om te horen wat die heeft gezegd en om het eens te worden. Voilà, het bouwen van het ontwikkelingskader voor het kind is echt iets essentieels, echt essentieel, grenzen stellen. Maar ja, het worden begeleiden, de ontwikkeling begeleiden, dat is het ook, ja. Ik breng dit concept van een kader in omdat het echt belangrijk is. Een vader als vriendje, dat is niet fijn. Een vader is geen vriendje. En vriendjes hebben ze genoeg op de speelplaats, bij de jeugdbeweging, in de sporthal, overal. Een vader, een vader blijft in feite een anker, ik zie de wortels van die bomen. Een vader blijft iets met statuur, met verticaliteit, met aanwezigheid, met stabiliteit. Een boom blijft overeind in de storm, voilà. En dat is belangrijk om ook aan een kind te laten zien, om daarvan te getuigen – niet zozeer tonen, maar getuigen van stabiliteit, van geworteld zijn als vader in waarden, in ethiek, in gedrag. Voilà, ik hou wel van dat beeld van de boom, die ik een beetje ken, voilà. En dat maakt het denk ik ook mogelijk om zo adequaat mogelijk door de levensfasen heen te gaan. Ik geloof dat de houding van de ouders, de congruentie van de ouders – congruentie wil zeggen: ik doe wat ik zeg en ik zeg wat ik doe – een echt kompas is voor kinderen, in hun zoektocht naar hun persoonlijkheid, in hun individuatieproces, zou Jung zeggen. Er is behoefte aan een kompas, want jonge adolescenten zijn in wezen verloren. En als er geen ouders zijn die aanwezig, verankerd, sterk, deugdzaam en congruent zijn, nou ja, dan moeten ze het ergens anders gaan zoeken, maar dat is moeilijker, voilà. In ieder geval herinner ik me dat het voor mij moeilijk was toen ik jong was. [00:24:49] Olivier Mageren: Het is waar dat deze periode, we hadden het net over de adolescentie, en in het woord, je had het over Guy Corneau, maar de... In de taal van de vogels, zoals ze dat noemen, is adolescentie 'ado', dat is 'sans le dos' (zonder rug), dus zonder steun, oftewel het vinden van autonomie. Het kader vergroot dus de verantwoordelijkheden, maar we hebben ook zelfvertrouwen nodig om de wereld in te gaan, en dat er in feite, stap voor stap, geen rug meer is, we ontdoen ons van de rug, van de... [00:25:09] Olivier de Voghel: Dat is het. [00:25:10] Olivier Mageren: We moeten alleen lopen, we moeten in balans zijn (Olivier de Voghel: Precies). Ik bedoel, zolang we niet in balans zijn, je had het over verankering, over rechtop staan, over het hebben van een stabiele houding. Nou ja, dat hebben we als we onze wortels hebben, onze waarden (Olivier de Voghel: Dat is het) en we onszelf kennen. Maar de adolescentie: 'Oké, er is geen rug meer om tegenaan te leunen, ik ga alles helemaal alleen doen. Laten we zien waar...' Ben je uiteindelijk stabiel op je wortels, wie je bent? En dat maakt deel uit van het kader, het kader wordt steeds groter en op een gegeven moment, tja, beginnen de grenzen van het kader heel, heel, heel, heel ver weg te liggen. En het kind zal zo ver gaan als het zelf wil. Maar ik hou van dit beeld, het beantwoordt volgens mij volledig aan de beginvraag (Olivier de Voghel: Absoluut) die we bijna vergeten waren, maar (Olivier de Voghel: Uitstekend) die adolescentiefase. [00:25:42] Olivier de Voghel: Dat is een mooi beeld, ja. Je ontdoen van de rug, ja. Ja, ja [00:25:47] Olivier Mageren: Af en toe aanwezig zijn [00:25:47] Olivier de Voghel: Super. [00:25:48] Olivier Mageren: Zijn er momenten geweest waarop je dacht: 'Ah ja, nu ben ik vader, of ik zit in een proces om vader te worden, of ik ontdek nieuwe facetten van wat het is om vader te zijn'? [00:25:57] Olivier de Voghel: Hmm. Olivier de Voghel Je vais compléter la toute première question de notre entretien par trois histoires qui font référence à trois moments particuliers. La première histoire concerne, et c'est aussi, je la rajoute à l'art de devenir père. Ce que j'ai fait, au moment de la naissance en fait, j'ai demandé à récupérer le placenta, le petit satellite de mon enfant, qui a donc exactement les mêmes caractéristiques histologiques et génétiques que l'enfant lui-même. Et ce placenta, j'ai à chaque fois fait un rituel de choisir un arbre, d'aller prier auprès de cet arbre, chanter auprès de cet arbre, brûler une bougie auprès de cet arbre, et demander d'accueillir, on appelle ça aussi l'arrière fait. L'arrière fait de chacun de mes enfants, voilà, il y a trois arbres particuliers. J'ai creusé un trou et enterré le placenta, et j'ai confié ce placenta à l'arbre. Les Celtes faisaient ça, en devenait l'arbre tutélaire de l'enfant. Tout ça c'est un rituel, j'ai utilisé mes mains, j'ai creusé, j'ai posé, j'ai allumé une bougie, j'ai prié, j'ai chanté, ça s'est inscrit dans mon corps en fait. Et là je suis en lien avec mon enfant quand je fais ça, ça a été des moments très particuliers. J'évoquais le fait d'aller annoncer l'enfant à la commune, ça aussi, considérer le placenta non pas comme un déchet, mais comme un sujet à part entière qui, une fois sous terre, ben on peut imaginer que les racines de l'arbre vont se nourrir des matériaux de dégradation du placenta, et que ce placenta gagne symboliquement les fibres, et le cœur, et l'aubier de l'arbre, et le duramen de l'arbre finalement. Voilà, c'est une chouette image et c'est aussi une image qui insiste sur le fait que nous sommes issus de la nature. Nous ne sommes pas issus de nous-même, nous sommes un produit de cette terre en fait. Et la forme que nous avons, c'est des millions d'années d'évolution. Mais retourner en offrande au végétal, c'est une très juste cause finalement, c'est un très haut symbole. Voilà, ça c'est la première histoire. Et la deuxième histoire, où je me suis senti devenir père aussi, et qui est là, est vraiment autour de la naissance. Cette deuxième histoire c'est: mon troisième enfant est née, Lucie. Il se fait, pour diverses raisons je ne vais pas rentrer dans les détails, il se fait que Annick, la maman est restée dans la baignoire, elle avait demandé une baignoire pendant le travail. C'était un troisième enfant, ça va très vite, et donc Lucie est née dans l'eau. C'est un accouchement aquatique. C'était très , très, très beau de voir la maman extrêmement détendue et cet enfant qui est apparu mais en un éclair de temps, et qui est sorti de l'eau en fait, voilà. Pas chiffonné du tout, les yeux grands ouverts, une disponibilité à la construction du lien immédiate, une disponibilité aux premiers liens d'attachement, tout ça. Et ce qui s'est passé, c'est que ben Annick là, elle été tranquillement dans la baignoire et puis l'infirmière accoucheuse, la sage-femme a dit "Mais tiens, maintenant c'est peut-être le temps pour la délivrance, serait pas mal que vous sortiez de l'eau, vous...". Est-ce que... Et là je dis "Mais est-ce que je peux aller dans l'eau? Est-ce que je peux me déshabiller?". "Oui bien sûr", je me suis déshabillée, je suis rentrée dans l'eau, j'ai pris le relai, et j'ai pris cet enfant sur moi. Je pense qu'on ne l'avais même pas sorti de l'eau en fait. Donc elle était encore à cheval entre le monde aérien, l'air était déjà rentré dans ses poumons, et le monde aquatique, elle était entourée d'eau, à cheval entre deux mondes. Et j'ai pris cet enfant dans mes bras et on a eu un échange de regard pendant 20 minutes. Après, l'eau a commencé à devenir froide. Pendant 20 minutes, je suis restée captivée par cette présence et ça m'a, ça a continué de me mettre à ma place de père avec mon troisième enfant. C'était un moment inouï de rencontre en fait, de rencontre, et ce n'était pas n'importe quel enfant c'était mon enfant. Mais moi, nu et dans l'environnement chaud de l'eau du bain, et peau contre peau, vraiment dans une, c'est un cocon, une situation vraiment idéale et paradisiaque. Voilà, à travers cette histoire, un deuxième déclic ou enclenchement dans mon statut de père. Et le troisième c'est dans l'histoire père-fils. Un jour, j'ai dû m'opposer à mon fils et lui dire Non, il n'en est pas question". Il avait dépassé les bornes, je passe les détails, et je me souviens bien, c'était dans le hall de la maison, il avait 17 ans ou seize ans. Il était aussi grand que moi, il commençait à être plus fort que moi, ce moment où les mâles luttent ensemble. Eh bien on s'est empoignés, voilà, c'est quelque chose qui m'a fait infiniment de mal, qui m'a rendu tellement triste. Mais en même temps, je reviens à l'image du cocon autour de la chrysalide. En même temps, c'était le moment où il fallait affirmer ma stature de père, ma position de père, ma présence de père et mon "non" en fait. "Non, tu ne fais pas ça. Non, ça ne se fait pas. Non, ce n'est pas adéquat". On s'est empoignés, on s'est battu, on s'est plaqué contre le, contre la rampe de l'escalier, il m'a pris à la gorge et on s'est crié dessus pendant... Oh une longue minute. Ça, vraiment je, oh J'ai encore de la tristesse de ça. Et, Et, je peux aussi voir et rendre honneur au fait que ça se soit passé. Je crois que c'est un endroit où mon fils est devenu plus fort et plus confiant en lui-même, et en son père peut-être. Le lendemain matin, il est monté dans sa chambre je l'ai plus vu de la soirée. Le lendemain matin c'était un samedi, nous avions prévu d'aller travailler, voilà. À 6 h15, je frappe à sa porte je dis (en chuchotant) "Gaspar c'est l'heure, on y va". Il s'est levé, comme si de rien n'était, il est descendu, je lui ai préparé son petit déjeuner, on n'a rien dit. On est monté dans la voiture, on a commencé à travailler et, c'est là que je loue en fait cette chance d'avoir eu un fil rouge, c'était le travail dans les arbres, tout au long de sa croissance, depuis qu'il est jeune enfant jusqu'à l'âge adulte, et encore jusqu'à aujourd'hui puisqu'il a le même métier que moi. Toute la journée s'est passée, lui me posait des questions, moi lui répondant par d'autres questions pour aiguiser son sens de l'observation, son développement de stratégies, etc etc. Et la journée s'est merveilleusement passée. Est-ce qu'on a eu un mot pour se dire ben pour hier soir? Je pense qu'il m'a dit "Pour hier soir je suis désolé, pa". On s'est pris dans les bras, pfft, et voilà. Ça a eu lieu, mais ça a été me chercher moi dans, j'ai horreur du conflit, j'ai horreur du conflit, j'ai assisté à l'âge de quatre ans à mon frère qui menaçait mon père avec une baïonnette. Il y avait une baïonnette de collection sur le meuble, à la maison, et mon frère a dégainé la baïonnette et a menacé mon père de le tuer. Bon, c'était une menace physique, on sait bien. Après, au niveau symbolique, ce que ça peut engendrer, etc. Mais peu importe, moi j'étais terrorisé de ce moment où j'ai vu que mon frère allait peut-être tuer mon père. Et donc j'ai toujours soigneusement évité le conflit dans ma vie. Mais là, c'est à un moment donné où voilà, il fallait être là, présent, debout, droit et en opposition. Voilà donc une troisième histoire pour dire le déclic de ma posture de père. Voilà, Je t'en prie. [00:32:57] Olivier Mageren: Het is prachtig. We zouden hier nog uren over kunnen praten, daar ben ik van overtuigd (Olivier de Voghel: Ja, ja), want het is een heel rijk onderwerp. [00:33:02] Olivier de Voghel: Ja, heel, heel rijk. [00:33:03] Olivier Mageren: Je hebt ons al veel cadeaus gegeven met dit zeer intieme delen, en ik wilde weten of je een wens of een verlangen hebt voor dit project Patrescence.Love dat ik nu officieel opstart, ook al is het een lange draagtijd geweest. Want het idee is om voort te bouwen op een basis van helpen, want zoals je zegt, in het begin bouw je jezelf als vader toch een beetje alleen op. [00:33:22] Olivier de Voghel: Ja, dat is zeker. [00:33:23] Olivier Mageren: Door naar elkaar te luisteren, te praten (Olivier de Voghel: Ja), elkaar kwaliteitsmomenten te gunnen, zouden we misschien nog mooiere dingen kunnen creëren (Olivier de Voghel: Ja), en zou je een wens of verlangen hebben voor dit initiatief dat we samen starten? [00:33:33] Olivier de Voghel: Ik kan me eventueel beschikbaar stellen als je op een dag praatgroepen opricht, en als er op een dag behoefte is aan een getuige, tussen aanhalingstekens, iemand die een hulpbron kan zijn, die in alle bescheidenheid een mentor kan zijn, zijn ervaring en zijn blik kan delen, zijn blik op de ervaring van het vaderschap. Ik ben er, ik ben aanwezig, ik zal beschikbaar zijn, en ik kom met veel plezier, want ik denk dat ik ervan had gedroomd dat iemand dat met mij had gedaan. [00:33:59] Olivier Mageren: Ik ben ontroerd en ik krijg er rillingen van, want eigenlijk (Lacht) had ik deze droom acht jaar geleden. En ik had er toen van gedroomd om samen met andere vaders te worden begeleid in jeugdgroepen, en om ook de pubers te begeleiden. Jongens worden nogal aan hun lot overgelaten, vind ik, in vergelijking met meisjes, om allerlei redenen, ik, het is niet, nou ja, het is gewoon een vrij duidelijke vaststelling. En ik zeg tegen mezelf: 'Waar zijn die vaders? Ik wil graag (Olivier de Voghel: Ja) in contact staan met vaders (Olivier de Voghel: Ja) die eigenlijk tijd willen doorbrengen (Olivier de Voghel: Ja)', al is het maar een avond, een weekend (Olivier de Voghel: Ja), een zaterdag. In plaats van naar de scouting te gaan, kunnen we ook zeggen: 'Kom, we gaan even zitten en we gaan deze onderwerpen samen bespreken' (Olivier de Voghel: Ja). We kunnen dat bewust doen, we doen de dingen niet, zoals sommigen zeggen, met de Franse slag, nou ja, zoals het komt, en dan redden we ons wel, maar we anticiperen niet, we nemen geen standpunt in, we praten er niet over en als het goed gaat, des te beter, en als dat niet zo is... Ik herinner me dat ik destijds verdrietig was omdat ik dacht: 'Nou, uiteindelijk is dat project nergens op uitgelopen' en ik had geen mogelijkheid gevonden om samen met andere vaders begeleid te worden, want ik dacht: 'Ja, ik hou van animatie, ik hou van...' Maar ik zeg tegen mezelf: 'De rijkdom, die is er omdat die eigenlijk collectief is'. [00:34:55] Olivier de Voghel: Ja, precies, ja. Ja, dat gaat via het delen van verhalen, via het gesproken woord, via het voorbeeld, zoals dat uiteindelijk bij de inheemse volkeren ging, rond het vuur, of in ieder geval, de ontmoeting zorgt voor het intergenerationele. Dat is ook waar de oudsten voor zijn, ik heb geleerd dat ik nu tot de oudsten behoor, om te getuigen en een ervaring te delen, ja. En dus neem ik dat heel erg ter harte, dus vandaar mijn beschikbaarheid voor het project. En meer dan een wens of... [00:35:22] Olivier Mageren: Want ik kan me heel goed voorstellen dat als er hier, op deze plek, op een dag een activiteit is op een zaterdag of in een weekend en we hier slapen, de jongeren misschien een klik zullen hebben met jou, en een andere met iemand anders (Olivier de Voghel: Precies). En dat eigenlijk elke jongere zal voelen van: "Hé, met deze volwassene, of deze vader, of deze grootvader, nou wauw, met hem wil ik gaan praten. Er is iets dat in mij resoneert". We moeten eigenlijk met meerdere zijn (Olivier de Voghel: Precies, helemaal), we hadden het over aanwezigheid en aandacht. Als er hier acht jongeren zijn, dan is het eigenlijk geweldig om misschien vier vaders te hebben (Olivier de Voghel: Ja), en een ruimte te bieden, een moment van kwaliteit, om samen te groeien. Je bent nooit uitgegroeid, dus dat is wat er zo mooi aan is. Dus bedankt dat je mijn ietwat veelzijdige vraag hebt getackeld. En ik sluit alle podcasts, of in ieder geval deze momenten van delen, graag af met een moment van dankbaarheid. Dat kan te maken hebben met iets heel anders dan patrescentie hoor. Het kan te maken hebben met je leven, wat dan ook, van het huidige moment of iets anders, maar. [00:36:09] Olivier de Voghel: Ja. De dankbaarheid die bij me opkomt... ik ben oneindig dankbaar voor die zeven zieltjes eigenlijk, drie kinderen en vier kleinkinderen. Het zijn zeven zieltjes die mijn gezin hebben uitgekozen om naar toe te komen, dat is eigenlijk heel mooi, heel ontroerend, en ik kan zien waar alles klopt en waar alles perfect is in deze ontmoeting. Dus ja, dankbaarheid aan deze zeven zieltjes die mijn gezin hebben gekozen, en dankbaarheid aan mijn drie kinderen die me in staat hebben gesteld mijn eigen weg te gaan om vader te worden. [00:36:35] Olivier Mageren: Bedankt, tot snel. [00:36:37] Olivier de Voghel: Tot snel en veel succes (Olivier Mageren: Bedankt) met je mooie project. [00:36:40] INTRO: Entr'nous. Entr'nous, de podcast.